Oceny Ryzyka Zawodowego w kontroli PIP

Ocena ryzyka zawodowego (ORZ) jest podstawą profilaktycznej ochrony zdrowia pracowników w każdym przedsiębiorstwie. Posiadanie umiejętności identyfikacji zagrożeń zawodowych oraz wiedzy umożliwiającej ich skuteczną neutralizację jest najważniejszym sposobem zapobiegania wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym. Od jakości przeprowadzonej oceny zależy efektywność zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy (BHP) w całym zakładzie.

Potrzeba i cel przeprowadzania ocen ryzyka zawodowego

Podstawowym celem ORZ jest zapewnienie pracownikom możliwie najlepszej ochrony zdrowia. Ryzyko zawodowe to prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń w związku z pracą, a w szczególności niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku narażenia na zagrożenia. Identyfikacja zagrożeń wypadkowych i zdrowotnych, oszacowanie ciężkości ich potencjalnych następstw, a następnie określenie prawdopodobieństwa ich wystąpienia, pozwala na skuteczne działanie.
  Właściciel firmy jest zobowiązany również do informowania pracowników o ryzyku zawodowym oraz o zasadach ochrony przed występującymi zagrożeniami. Obowiązek ten dotyczy stosowania niezbędnych środków profilaktycznych, które mają na celu zmniejszenie ryzyka, a także zapewnienia organizacji pracy i stanowisk pracy w sposób zabezpieczający przed zagrożeniami.

Kontrolna rola Państwowej Inspekcji Pracy (PIP)

Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) nadzoruje i kontroluje, czy przedsiębiorca działa zgodnie z prawem pracy, w tym czy zachowuje zasady BHP. Ustalenie stanu faktycznego, czyli sposobu realizacji obowiązków w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, jest jednym z głównych celów wizyty PIP w zakładzie.

Choć PIP może przeprowadzać kontrole bez uprzedzenia i o każdej porze, często odwiedza te miejsca pracy, dla których wykazano wysoki współczynnik niebezpieczeństwa ryzyka zawodowego, mając na celu przeprowadzenie akcji prewencyjnej i informacyjnej, chroniąc tym samym życie i zdrowie pracowników. Dotyczy to najczęściej firm z branży budowlanej, wydobywczej, produkcyjnej i przetwarzania odpadów. Jednak należy pamiętać, że PIP ma możliwość kontroli w każdym miejscu pracy i coraz częściej ze swoich prerogartyw korzysta.

W ramach kontroli inspektorzy PIP szczegółowo analizują przestrzeganie wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym sprawdzają, czy odbyły się właściwe szkolenia BHP i czy wprowadzono odpowiednie oznakowanie. Kontrola PIP może badać dokumentację dotyczącą aktualności szkolenia z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, a także wprowadzone instrukcje, procedury i regulaminy.
W przypadku stwierdzenia uchybień w zakresie BHP (np. łamanie zasad) inspektorzy mają prawo wyciągnąć konsekwencje. Kary i konsekwencje za nieprawidłowości mogą obejmować m.in. nałożenie mandatu w wysokości 1000–2000 zł, lub grzywny 1000–30 000 zł (taryfikator 12.2025), a także nakaz usunięcia uchybień w konkretnym terminie, wstrzymania prac lub działalności, czy nakaz wykonania badań i pomiarów.

Możliwości pracodawcy w tworzeniu ocen ryzyka zawodowego

Ocena ryzyka zawodowego jest procesem analizowania ryzyka i wyznaczania jego dopuszczalności. Pracodawca ocenia ryzyko związane z każdą pracą wykonywaną przez zatrudnionego, włączając w to również prace doraźne. Ocena dotyczy zarówno stałych, jak i niestacjonarnych stanowisk pracy (np. kierowców czy handlowców).
Proces oceny ryzyka powinien być prowadzony w możliwie najprostszy sposób, opierając się na zasadach zdrowego rozsądku. Kluczowe jest zaangażowanie pracowników zatrudnionych na poszczególnych stanowiskach, ponieważ ich wiedza jest bezcenna, jako że najlepiej znają oni swoje miejsce pracy.

Proces ORZ przebiega w dwóch podstawowych etapach:
1. Etap I – analiza ryzyka:
• Krok 1. Zebranie informacji niezbędnych do oceny: Należy zebrać dane o lokalizacji stanowiska, wykonywanych zadaniach, stosowanych środkach pracy i materiałach, zidentyfikowanych już zagrożeniach i ich możliwych skutkach, wynikach pomiarów czynników szkodliwych, a także o wypadkach i chorobach zawodowych. Należy uwzględnić również osoby, dla których ryzyko może być większe, np. kobiety w ciąży, młodociani lub osoby niepełnosprawne.
• Krok 2. Identyfikacja zagrożeń: Proces ten polega na rozpoznaniu i scharakteryzowaniu wszystkich czynników niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych (np. prąd elektryczny, hałas, ostre elementy, praca na wysokości), a także ustaleniu, w jaki sposób mogą one oddziaływać na człowieka.
• Krok 3. Oszacowanie ryzyka: Ryzyko szacuje się na podstawie prawdopodobieństwa wystąpienia urazu lub utraty zdrowia oraz ciężkości możliwego urazu. Można skorzystać z prostej metody oceny ryzyka wg Polskiej Normy PN-N-18002:2011.

2. Etap II – wyznaczenie dopuszczalności/akceptowalności ryzyka.
Po dokonaniu oceny pracodawca ustala, czy ryzyko jest odpowiednio kontrolowane, a jeśli nie jest akceptowalne, określa środki i priorytety ich redukcji.

Dokumentowanie i konsultowanie ORZ

Pracodawca jest zobowiązany do dokumentowania oceny ryzyka zawodowego. Dokumentacja ta powinna zawierać m.in. opis stanowiska (zadania, maszyny, czynniki szkodliwe, stosowane środki ochrony), wyniki oceny ryzyka dla każdego czynnika wraz z niezbędnymi środkami profilaktycznymi, datę oceny oraz osoby ją przeprowadzające. Pracownik powinien potwierdzić na piśmie podpisem fakt zapoznania się z wynikami oceny ryzyka zawodowego i podjętymi działaniami profilaktycznymi.
Ponadto, pracodawca konsultuje z pracownikami lub ich przedstawicielami wszystkie działania związane z BHP, w tym dotyczące oceny ryzyka zawodowego. Konieczne jest również ponowne przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego w szczególności przy wprowadzaniu zmian technologicznych lub organizacyjnych, po zmianie obowiązujących przepisów, lub gdy dotychczasowe informacje straciły aktualność.

Oceny ryzyka w Ideal BHP

W Ideal BHP posiadamy blisko 400 ocen ryzyka dla większości zawodów. Dokumenty dla wybranego zawodu przesyłamy na email natychmiast po złożeniu i opłaceniu zamówienia. 
   

Podsumowanie

Ocena ryzyka zawodowego działa jak system wczesnego ostrzegania w firmie: nie tylko spełnia wymogi prawne (Art. 226 Kodeksu pracy), ale przede wszystkim pozwala pracodawcy proaktywnie identyfikować i minimalizować zagrożenia (w tym fizyczne i psychospołeczne). Rolą PIP jest nadzorowanie tego procesu, natomiast rolą pracodawcy jest systematyczne stosowanie dostępnych metod (np. PN-N-18002:2011) i konsultowanie wyników z pracownikami, aby zapewnić bezpieczne środowisko pracy.

Źródła:
https://www.pip.gov.pl/dla-pracodawcow/niezbednik-pracodawcy/ocena-ryzyka-zawodowego