Przepisy BHP dotyczące pracy w wysokich temperaturach

Kompendium dla pracodawców i specjalistów
Wzrost średnich temperatur i coraz częstsze fale upałów stają się jednym z największych wyzwań dla bezpieczeństwa i higieny pracy w XXI wieku. Dotychczasowe przepisy prawa pracy w Polsce nakładały na pracodawców jedynie ogólny obowiązek dbania o zdrowie pracowników, nie określając konkretnych maksymalnych temperatur. Powodowało to niepewność prawną oraz niewystarczającą ochronę zatrudnionych.
Nowelizacja przepisów BHP ma wprowadzić mierzalne limity temperaturowe, precyzyjne obowiązki pracodawców oraz jasne procedury interwencji. Poniżej znajdziesz kompendium wiedzy ułatwiające przygotowanie firmy do nowych regulacji.

I. Obecny stan prawny – obowiązki pracodawcy

Minimalne temperatury
18°C – dla lekkiej pracy fizycznej i pracy biurowej.
14°C – dla pozostałych pomieszczeń pracy.

Brak maksymalnych limitów
Obecnie nie istnieją twarde przepisy określające górną granicę temperatury. Pracodawca ma jedynie ogólny obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy oraz oceniania ryzyka zawodowego.

Obecne środki ochrony
Napoje profilaktyczne – obowiązkowe przy temp. powyżej 28°C w pomieszczeniach i powyżej 25°C na zewnątrz.
Rozwiązania techniczne i organizacyjne – wentylacja, klimatyzacja, rolety, dodatkowe przerwy (bez utraty wynagrodzenia).
Szczególna ochrona – pracownicy młodociani (zakaz pracy powyżej 30°C i wilgotności większej niż 65%), kobiety w ciąży i karmiące.

II. Projektowane zmiany w przepisach

Nowelizacja rozporządzenia ma wypełnić dotychczasową lukę i wprowadzić mierzalne progi temperatury.

Kluczowe elementy zmian
Maksymalna temperatura w pomieszczeniu: 35°C (z wyjątkiem procesów technologicznych).
Maksymalna temperatura dla ciężkiej pracy fizycznej na zewnątrz: 32°C.

Progi interwencji:
Od 28°C w pomieszczeniach,
Od 25°C na otwartej przestrzeni przy ciężkiej pracy fizycznej.
Po ich przekroczeniu pracodawca musi wdrożyć wentylację, klimatyzację lub rozwiązania organizacyjne.

Bezwzględny zakaz pracy:
Od 35°C w pomieszczeniach,
Od 32°C na zewnątrz przy ciężkiej pracy fizycznej.
Obowiązek konsultacji: rozwiązania organizacyjne należy uzgadniać z pracownikami i lekarzem medycyny pracy.
 

Tabela 1: Porównanie przepisów - Stan obecny a projektowane zmiany

Kryterium	Stan obecny	Projektowane zmiany
Maksymalna temperatura w pomieszczeniu	Brak twardych limitów; pracodawca ma ogólny obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków.	35°C (z wyjątkiem względów technologicznych). Powyżej tej temperatury praca jest zakazana.
Maksymalna temperatura na zewnątrz	Brak twardych limitów; obowiązek zapewnienia cienia i odpoczynku.	32°C (dla ciężkiej pracy fizycznej, powyżej 1500 kcal u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet). Powyżej tej temperatury praca jest zakazana.
Progi interwencji	Brak precyzyjnie określonych progów, poza obowiązkiem zapewnienia napojów.	28°C w pomieszczeniach i 25°C na otwartej przestrzeni – obowiązek podjęcia działań technicznych lub organizacyjnych.
Konsekwencje przekroczenia	Możliwość powstrzymania się od pracy w przypadku bezpośredniego zagrożenia; trudne do udowodnienia.	Bezwzględny zakaz wykonywania pracy, co znacznie ułatwia egzekwowanie prawa.
Obowiązki pracodawcy	Ogólny obowiązek dbałości, napoje, rolety, wentylacja; dodatkowe przerwy są aktem dobrej woli.	Szczegółowe, mierzalne obowiązki wynikające z konkretnych progów; obowiązek konsultacji.
Zapewnienie napojów	Obowiązek przy temperaturze powyżej 28°C w pomieszczeniu i 25°C na zewnątrz.	Obowiązek utrzymany; nowe progi interwencji są z nimi zbieżne.

 

III. Proces legislacyjny i termin wejścia zmian

Projekt jest na etapie uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych. Planowana data wejścia w życie nowych przepisów to 1 stycznia 2027 r. Długi okres przejściowy ma umożliwić pracodawcom dostosowanie warunków pracy i budżetów do wymagań.

IV. Dlaczego zmiany są potrzebne

Zagrożenia zdrowotne
Stres cieplny może prowadzić do udarów, omdleń, odwodnienia, zaburzeń pracy serca i nerek.
Podwyższona temperatura ciała znacząco ogranicza zdolności fizyczne i umysłowe.

Spadek wydajności
Wydajność pracy umysłowej spada o ok. 2% na każdy stopień powyżej 25°C.

W pracy fizycznej spadek może wynosić 0,8–5% na każdy dodatkowy stopień wskaźnika WBGT (wet bub globe temperature) powyżej 24°C.

Przegrzanie zwiększa ryzyko wypadków i absencji chorobowych, generując koszty dla firm.

V. Jak przygotować firmę

1. Audyt i planowanie
Oceń warunki termiczne w różnych strefach pracy.
Zaplanuj modernizację wentylacji, klimatyzacji, izolacji budynków.
Rozłóż koszty inwestycji w czasie.

2. Wdrożenie procedur organizacyjnych
Wprowadź dodatkowe przerwy i rotację stanowisk.
Rozważ zmianę godzin pracy na wcześniejsze, chłodniejsze.
Konsultuj rozwiązania z pracownikami i lekarzem medycyny pracy.

Tabela 2. Obowiązki pracodawcy w zależności od temperatury (projekt)

Zakres temperatury	Obowiązki pracodawcy
Poniżej 18°C (biura) / 14°C (pozostałe)	Zapewnienie ogrzewania w celu utrzymania minimalnej temperatury.
Powyżej 25°C (na zewnątrz)	Zapewnienie napojów profilaktycznych. Obowiązek podjęcia odpowiednich rozwiązań organizacyjnych (np. przerwy, rotacja).
Powyżej 28°C (pomieszczenia)	Zapewnienie napojów profilaktycznych. Obowiązek podjęcia działań technicznych (np. wentylacja, klimatyzacja). Jeżeli niemożliwe – wdrożenie rozwiązań organizacyjnych.
Powyżej 32°C (ciężka praca na zewnątrz)	Bezwzględny zakaz wykonywania pracy; konieczność wstrzymania prac.
Powyżej 35°C (pomieszczenia)	Bezwzględny zakaz wykonywania pracy (z wyjątkiem prac, dla których względy technologiczne na to nie pozwalają).

 

Podsumowanie

Nowe przepisy BHP to fundamentalna zmiana – z ogólnych zaleceń przechodzimy do konkretnych, mierzalnych i egzekwowalnych limitów temperatury. Długi okres przejściowy do 2027 r. pozwala przygotować organizacje technicznie i organizacyjnie.
Inwestycje w poprawę warunków pracy nie tylko zwiększą bezpieczeństwo, ale także wydajność i wizerunek firmy jako odpowiedzialnego pracodawcy.

Podstawa prawna:
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Kodeks pracy - Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r.
Rozpocządzenia Rady Ministrów: z dnia 28 maja 1996 r., z dnia 24 sierpnia 2004 r., z dnia 3 kwietnia 2017 r.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego2011 r.